"Η μοναξιά, η σιωπηλή μάστιγα της εποχής μας. Γεμίσαμε επαφές και αδειάσαμε από σύνδεση ". Χριστίνα Κολοκοτρώνη — Σύμβουλος Ενσυνειδητότητας & Σχέσεων | Relationship & NLP Coach

Ζούμε σε μια εποχή με περισσότερους τρόπους επικοινωνίας από ποτέ. Ένα μήνυμα φτάνει σε δευτερόλεπτα, μια βιντεοκλήση μας ενώνει με έναν άνθρωπο στην άλλη άκρη του κόσμου, τα κοινωνικά δίκτυα μάς κρατούν διαρκώς «σε επαφή». Κι όμως, πίσω από αυτή τη συνεχή δικτύωση, μεγαλώνει ένα παράδοξο: άνθρωποι με οικογένεια, φίλους, σχέσεις και εκατοντάδες επαφές στο κινητό τους νιώθουν βαθιά μόνοι. Η μοναξιά δεν είναι πια μόνο η εικόνα ενός ανθρώπου που ζει απομονωμένος. Μπορεί να υπάρχει μέσα σε ένα γεμάτο σπίτι, σε μια παρέα, ακόμη και μέσα σε μια σχέση.

Ίσως το πρόβλημα είναι ότι μπερδέψαμε την επικοινωνία με τη σύνδεση. Το ότι ανταλλάσσουμε μηνύματα όλη μέρα δεν σημαίνει ότι αισθανόμαστε ότι κάποιος μας ακούει πραγματικά. Το ότι έχουμε ανθρώπους γύρω μας δεν σημαίνει ότι νιώθουμε ασφαλείς να τους πούμε τι μας συμβαίνει. Και το ότι μοιραζόμαστε φωτογραφίες, στιγμές και νέα δεν σημαίνει ότι μοιραζόμαστε τον εαυτό μας. Η ουσιαστική σύνδεση χρειάζεται χρόνο, παρουσία και ενδιαφέρον. Χρειάζεται να μπορείς να πεις «δεν είμαι καλά» χωρίς να φοβάσαι ότι θα κριθείς, θα ενοχλήσεις ή θα θεωρηθείς αδύναμος.

Γι’ αυτό και μερικές από τις πιο δύσκολες μοναξιές δεν φαίνονται. Είναι η μοναξιά του ανθρώπου που γυρίζει σπίτι και δεν έχει σε ποιον να μιλήσει για όσα κουβαλά. Είναι η μοναξιά ενός ζευγαριού που κοιμάται στο ίδιο κρεβάτι αλλά έχει σταματήσει να επικοινωνεί. Είναι ένα τραπέζι όπου όλοι βρίσκονται μαζί, αλλά ο καθένας κοιτάζει τη δική του οθόνη. Είναι μια παρέα όπου υπάρχει γέλιο, αλλά κανείς δεν αισθάνεται ότι μπορεί να πει την αλήθεια του. Δεν λείπουν πάντα οι άνθρωποι. Λείπει η αίσθηση ότι κάποιος μας βλέπει, μας ακούει και μας καταλαβαίνει.

Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε κάτι σημαντικό: άλλο η μοναξιά και άλλο η μοναχικότητα. Η μοναχικότητα μπορεί να είναι επιλογή και ανάγκη. Μπορεί να σημαίνει ότι θέλω λίγο χρόνο μόνος μου για να ηρεμήσω, να σκεφτώ, να ξεκουραστώ, να ακούσω τον εαυτό μου. Μπορεί να είναι μια βόλτα, ένα βιβλίο, ένας καφές στη σιωπή, λίγες ώρες χωρίς υποχρεώσεις και φωνές. Αυτή η μορφή απομόνωσης δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Αντίθετα, πολλές φορές μας βοηθά να επιστρέψουμε πιο ήρεμοι και πιο συνειδητοί στις σχέσεις μας.

Η μοναξιά είναι κάτι διαφορετικό. Αρχίζει όταν θέλουμε σύνδεση και δεν τη βρίσκουμε. Όταν έχουμε ανάγκη να μιλήσουμε και δεν ξέρουμε σε ποιον. Όταν κοιτάζουμε τις επαφές στο κινητό μας και δεν υπάρχει ένας άνθρωπος στον οποίο να αισθανόμαστε πραγματικά ασφαλείς να τηλεφωνήσουμε. Και ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο οδυνηρές εμπειρίες: να υπάρχουν γύρω σου πολλοί άνθρωποι και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεσαι ότι δεν υπάρχει κανείς για σένα.

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής δεν βοηθά πάντα. Οι ρυθμοί είναι γρήγοροι, οι υποχρεώσεις πολλές και η προσοχή μας διασπάται συνεχώς. Βιαζόμαστε να απαντήσουμε, αλλά όχι πάντα να ακούσουμε. Στέλνουμε ένα emoji αντί να πάρουμε τηλέφωνο. Ρωτάμε «τι κάνεις;» ενώ συχνά δεν έχουμε χρόνο να ακούσουμε την πραγματική απάντηση. Κι έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, οι σχέσεις μπορεί να γίνουν πιο επιφανειακές. Διατηρούμε την επαφή, αλλά χάνουμε την εγγύτητα.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος που η μοναξιά μεγαλώνει: ο φόβος της σύνδεσης. Για να συνδεθούμε αληθινά χρειάζεται να δείξουμε κάτι από τον πραγματικό μας εαυτό. Να παραδεχτούμε ότι φοβόμαστε, ότι πληγωθήκαμε, ότι χρειαζόμαστε έναν άνθρωπο δίπλα μας. Χρειάζεται να ρισκάρουμε την απόρριψη. Και όταν κάποιος έχει απογοητευτεί, προδοθεί ή πληγωθεί επανειλημμένα, είναι εύκολο να αποφασίσει πως «καλύτερα μόνος μου». Στην αρχή αυτό μπορεί να μοιάζει με προστασία. Αν όμως γίνει μόνιμη στάση, μπορεί να μετατραπεί σε απομόνωση.

Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «μπορώ να είμαι καλά μόνος μου» και στο «δεν αφήνω πια κανέναν να πλησιάσει». Το πρώτο δείχνει αυτονομία. Το δεύτερο μπορεί να κρύβει φόβο. Δεν χρειάζεται να εξαρτόμαστε από τους άλλους για να αισθανόμαστε ολόκληροι, αλλά ούτε γεννηθήκαμε για να ζούμε χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη επαφή. Η ανάγκη για σχέση, αποδοχή, τρυφερότητα και μοίρασμα δεν είναι αδυναμία. Είναι ανθρώπινη ανάγκη.

Και κάπου εδώ βρίσκεται η προσωπική μας ευθύνη. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε μόνοι μας την εποχή, ούτε να εξαφανίσουμε τη μοναξιά από τη ζωή των ανθρώπων. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε. Να αφήσουμε για λίγο το κινητό στην άκρη όταν κάποιος μας μιλά. Να πάρουμε ένα τηλέφωνο αντί να στείλουμε άλλο ένα τυπικό μήνυμα. Να ρωτήσουμε «πώς είσαι πραγματικά;» και να μείνουμε εκεί για να ακούσουμε. Να πούμε «μου έλειψες», «σε χρειάζομαι», «θέλω να σε δω». Μικρές κινήσεις, αλλά αυτές είναι που ξαναχτίζουν την εγγύτητα.

Δεν χρειαζόμαστε εκατοντάδες ανθρώπους γύρω μας. Χρειαζόμαστε λίγους ανθρώπους μπροστά στους οποίους δεν χρειάζεται να παίζουμε ρόλο. Ανθρώπους με τους οποίους μπορούμε να γελάσουμε, αλλά και να σωπάσουμε. Να είμαστε δυνατοί, αλλά και κουρασμένοι. Να μην έχουμε πάντα κάτι ενδιαφέρον να πούμε, ούτε να αποδεικνύουμε ότι όλα στη ζωή μας είναι καλά. Η πραγματική σύνδεση αρχίζει όταν αισθανόμαστε ότι μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας χωρίς να φοβόμαστε ότι θα χάσουμε τον άλλον.

Ίσως λοιπόν η μεγαλύτερη μοναξιά της εποχής μας να μην είναι η απουσία ανθρώπων. Ίσως είναι η απουσία ουσιαστικής παρουσίας. Να είμαστε δίπλα ο ένας στον άλλον χωρίς να συναντιόμαστε πραγματικά. Να μιλάμε συνέχεια και να μην λέμε ποτέ όσα έχουν σημασία. Να έχουμε περισσότερους τρόπους να επικοινωνήσουμε και λιγότερη τόλμη να πλησιάσουμε.

Αν θέλουμε κάτι να αλλάξει, δεν χρειάζεται να ξεκινήσουμε με μεγάλες δηλώσεις. Μπορούμε να ξεκινήσουμε από έναν άνθρωπο. Από μια συζήτηση χωρίς κινητά. Από μια αγκαλιά που θα κρατήσει λίγο περισσότερο. Από ένα τηλεφώνημα χωρίς λόγο. Από την απόφαση να μην απαντήσουμε αυτόματα «καλά» όταν δεν είμαστε καλά. Η μοναξιά δεν νικιέται με περισσότερες επαφές. Νικιέται με περισσότερη αλήθεια, παρουσία και ουσιαστική σύνδεση.

Και ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί νιώθουμε τόσο μόνοι. Το πιο δύσκολο και πιο ουσιαστικό ερώτημα είναι άλλο: πότε σταματήσαμε να πλησιάζουμε ο ένας τον άλλον πραγματικά;

Χριστίνα Κολοκοτρώνη

Σύμβουλος Ενσυνειδητότητας & Σχέσεων | Relationship & NLP Coach