Δεν έγινε ξαφνικά. Δεν ξυπνήσαμε μια μέρα και αποφασίσαμε ότι από εδώ και πέρα θα ζούμε με φόβο, ένταση και μια μόνιμη ανασφάλεια. Ήρθε σιγά σιγά. Μέσα από την καθημερινότητα. Μέσα από τις δυσκολίες, την ακρίβεια, την αβεβαιότητα, τις ειδήσεις που μας κρατούν συνεχώς σε εγρήγορση, τα κινητά που δεν σταματούν να χτυπούν και την αίσθηση ότι πάντα κάτι κακό παραμονεύει.
Και κάπως έτσι αλλάξαμε.
Αρχίσαμε να φοβόμαστε περισσότερο. Να ανησυχούμε περισσότερο. Να σκεφτόμαστε λιγότερο καθαρά. Όχι επειδή χάσαμε την ικανότητά μας να καταλαβαίνουμε, αλλά επειδή κουραστήκαμε.
Όταν ο άνθρωπος είναι συνέχεια πιεσμένος, δεν έχει πάντα τη δύναμη να βλέπει καθαρά. Προσπαθεί να προλάβει τη μέρα. Να πληρώσει τις υποχρεώσεις του. Να κρατήσει το σπίτι του όρθιο. Να σταθεί στα παιδιά του. Να μη λυγίσει ο ίδιος. Και όταν όλη η ενέργεια πηγαίνει στην επιβίωση, μένει πολύ λίγος χώρος για σκέψη.
Εκεί αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Όχι μόνο επειδή κουραζόμαστε. Αλλά επειδή συνηθίζουμε να ζούμε κουρασμένοι. Συνηθίζουμε να λέμε «έτσι είναι τα πράγματα». Συνηθίζουμε να μη ρωτάμε πολλά. Συνηθίζουμε να ζούμε μέσα σε ένα πλαίσιο φόβου, λες και είναι φυσιολογικό να περιμένουμε συνέχεια το επόμενο κακό.
Και δεν είναι.
Δεν είναι φυσιολογικό να ανοίγεις τα μάτια σου το πρωί και η πρώτη σου σκέψη να είναι τι άλλο θα συμβεί. Δεν είναι φυσιολογικό να αισθάνεσαι ενοχές επειδή πέρασες καλά. Δεν είναι φυσιολογικό να μη θυμάσαι πότε ήταν η τελευταία φορά που γέλασες χωρίς να κοιτάξεις το ρολόι, χωρίς να σκεφτείς τον λογαριασμό που έρχεται, χωρίς να νιώσεις ότι δεν επιτρέπεται να χαλαρώσεις.
Το πιο δύσκολο, όμως, είναι άλλο.
Σιγά σιγά χάσαμε και την εμπιστοσύνη στην αντίληψή μας. Υπάρχει τόση πληροφορία γύρω μας, τόσες απόψεις, τόσες εικόνες, τόσες φωνές, που πολλές φορές δεν ξέρουμε πια τι να κρατήσουμε και τι να απορρίψουμε.
Και όταν ο άνθρωπος βομβαρδίζεται όλη μέρα, κάποια στιγμή δεν επεξεργάζεται. Απλώς δέχεται.
Αυτό είναι επικίνδυνο.
Γιατί ένας φοβισμένος και εξαντλημένος άνθρωπος δεν είναι πάντα ελεύθερος άνθρωπος. Μπορεί να έχει ελευθερία στα χαρτιά, αλλά αν δεν έχει καθαρή σκέψη, αν δεν έχει ψυχραιμία, αν δεν έχει χρόνο να σκεφτεί, πόσο ελεύθερα αποφασίζει τελικά;
Η ελευθερία δεν είναι μόνο να μπορείς να κάνεις αυτό που θέλεις. Είναι να μπορείς να καταλαβαίνεις τι πραγματικά θέλεις. Να ξεχωρίζεις τι είναι δική σου σκέψη και τι φόβος, τι είναι δική σου ανάγκη και τι πίεση, τι πραγματικά πιστεύεις και τι απλώς άκουσες τόσες φορές, ώστε στο τέλος το υιοθέτησες.
Και κάπου εδώ μπαίνει και η προσωπική ευθύνη. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα γύρω μας. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε τι αφήνουμε να μπαίνει μέσα μας κάθε μέρα και σε τι επιλέγουμε να δίνουμε χώρο.
Ας επιλέξουμε, για παράδειγμα, να κλείσουμε για λίγο την οθόνη. Να μην καταναλώνουμε φόβο από το πρωί μέχρι το βράδυ, ώστε να μπορούμε να μιλήσουμε πραγματικά με τους ανθρώπους. Να διαβάσουμε. Να ψάξουμε. Να ακούσουμε και την άλλη πλευρά. Να αφήσουμε λίγο χώρο στη σιωπή. Να ξαναβρούμε την κρίση μας.
Και κυρίως, να ξαναβρούμε μικρές στιγμές χαράς χωρίς να τις θεωρούμε ασήμαντες. Έναν καφέ με έναν άνθρωπο που αγαπάμε, μια βόλτα, ένα τραπέζι χωρίς κινητά, ένα γέλιο, ένα χαμόγελο, ένα απόγευμα χωρίς ειδήσεις, μια συζήτηση που δεν καταλήγει σε φόβο και θυμό.
Μπορεί να ακούγονται μικρά. Δεν είναι.
Αυτά είναι που μας κρατούν ανθρώπινους.
Γιατί τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο όσα συμβαίνουν γύρω μας. Είναι και το τι αφήνουμε να συμβεί μέσα μας. Αν αφήσουμε τον φόβο να γίνει μόνιμος τρόπος ζωής, τότε πραγματικά χάνουμε την ελευθερία μας.
Αν όμως ξαναρχίσουμε να σκεφτόμαστε, να συνδεόμαστε, να αμφισβητούμε και να δίνουμε χώρο στη χαρά, τότε κάτι μπορεί να αρχίσει να αλλάζει. Όχι απαραίτητα όλος ο κόσμος. Αλλά εμείς οι ίδιοι.
Και από εκεί αρχίζουν όλα.
Ίσως τελικά το ερώτημα δεν είναι ποιος μας πήρε το χαμόγελο.
Το ερώτημα είναι: πότε θα αποφασίσουμε να το πάρουμε πίσω;
0 Σχόλια