Με αφορμή την συμπλήρωση 30 ετών από την αποδημία του Ανδρέα Παπανδρέου αποδίδουμε έναν σύντομο φόρο τιμής σε μία σπουδαία και πολυδιάστατη προσωπικότητα του σύγχρονου Ελληνισμού.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν υπήρξε απλώς ένας σημαίνων πολιτικός αρχηγός, πρωθυπουργός και πρόεδρος του κόμματος που ηγεμόνευσε στη Μεταπολίτευση. Αυτή του η διάσταση υπήρξε αναμφισβήτητα καθοριστική για την πορεία της χώρας. Όμως αυτό που τον ξεχωρίζει από όλους τους άλλους μεγάλους πολιτικούς αρχηγούς και πρωθυπουργούς (σύγχρονους του, νεώτερους αλλά και παλαιότερους) είναι πως πολύ περισσότερο από μεγάλος πολιτικός ηγέτης, ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ένας σπουδαίος πολιτικός διανοητής. Είναι γεγονός πως το διανοητικό του έργο είναι σπουδαίο, διότι χρήζει σπουδής και μελέτης, όχι απλώς ως ιστορικό τεκμήριο, αλλά ως πάντα επίκαιρο για την ανάλυση, ερμηνεία και κατανόηση της νεοελληνικής πραγματικότητας, των αιτίων και των συνεπειών της ιστορικά δοσμένης εξέλιξης της, από τα χρόνια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, μέχρι την Τραγωδία της Κύπρου, των κινδύνων, των δυνατοτήτων και των προοπτικών του Ελληνισμού.
Περνώντας από τη θεωρία στην πράξη και από την έρευνα και διδασκαλία στα αμερικανικά πανεπιστήμια στην ενεργό ελληνική πολιτική της ταραγμένης δεκαετίας του 1960, ο Ανδρέας Παπανδρέου εξελίχθηκε σε έναν μείζονα πολιτικό διανοητή, που αξιοποίησε την επιστημονική του κατάρτιση και την πολιτική του εμπειρία για να ερμηνεύσει και να αφουγκραστεί την νεοελληνική ιστορία και δη την οικονομικό-κοινωνική και πολιτική διαμόρφωση του νέου Ελληνισμού της εποχής του. Έδωσε ριζοσπαστική ώθηση στην ελλαδική πολιτική, εξέφρασε τον αυξανόμενο ριζοσπαστισμό της ελληνικής κοινωνίας και εμφάνισε μία ιδεολογικό-πολιτική άποψη, μια νέα θεώρηση και στρατηγική που έδινε απαντήσεις σε μείζονα ζητήματα του τόπου, αναδεικνύοντας την άρρηκτη σύνδεση μεταξύ κοινωνικής και εθνικής διάστασης και όχι υποτάσσοντας την μία στην άλλης. Η Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη, συμπυκνώνοντας αυτή την ανάλυση και πρόταση, υπήρξε το πιο ριζοσπαστικό και συνάμα πατριωτικό κείμενο της Μεταπολίτευσης. Για αυτό και παραμένει επίκαιρη και αξεπέραστη, ιδίως όσο τα δομικά προβλήματα που αναδεικνύει μένουν άλυτα, ως ανοιχτές πληγές.
Όποια και αν είναι η κριτική, (και καμία ανιδιοτελής και θεμελιωμένη κριτική δεν είναι αθέμιτη ή επιζήμια), στην κυβερνητική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου για τις ολιγωρίες, αναδιπλώσεις ή και αποτυχίες της δεν μειώνει το μέγεθος και τη σπουδαιότητα του διανοητικού του έργου και της παρακαταθήκης τους. Αντιθέτως το γεγονός πως ακόμη και σήμερα μας απασχολεί η ανάγκη μίας γόνιμης και σε βάθος συζήτησης για τον Ανδρέα Παπανδρέου και το έργο του, (η οποία απουσιάζει), το γεγονός πως τόσο ο ίδιος, όσο και η Διακήρυξη (στους τύπους όμως και όχι στα περιεχόμενα) βρίσκουν επίδοξους μιμητές, το γεγονός πως πολλοί τα αντιστρατεύονται γιατί ενοχλούνται από τα περιεχόμενα, είναι απόδειξη της επικαιρότητας αυτών των ιδεών και της στρατηγικής.
Πέρα από τα πεπραγμένα μιας κυβέρνησης και ενός κόμματος, πέρα από πρόσωπα και εφήμερες δημοσιογραφικού και δημοσκοπικού ή δημοκοπικού περιεχομένου «πολιτικές» και αναλύσεις, εκείνο που αφορά μια κοινωνία είναι οι ιδέες και αρχές που επιστρέφουν νικήτριες από την αναμέτρηση τους με την Ιστορία. Εκεί που τα successstories των «Αρίστων», των «επιτελικών κρατών», των ψευτό-«εκσυγχρονιστών», των μιμητών ή των «κληρονόμων» και των πάσης φύσεως πατριδοκάπηλων καταρρέουν σαν χάρτινοι πύργοι, η σημερινή συγκυρία επιβεβαιώνει θριαμβευτικά την επικαιρότητα των αιτημάτων για Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Δικαιοσύνη και Δημοκρατία. Επειδή οι ιδέες έχουν πατρότητα, αλλά όχι ιδιοκτησία, η πολύτιμη παρακαταθήκη του διανοητή Ανδρέα Παπανδρέου δεν ανήκει σε έναν μηχανισμό νομής της εξουσίας που χρησιμοποιεί το όνομα του Κινήματος που εκείνος ίδρυσε πριν από 52 χρόνια, αλλά σε όλες και όλους που εμπνέονται από την πολιτική του σκέψη και τις αξεπέραστες αρχές/αιτήματα που εγκαινίασαν την Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία και προεικόνισαν μια άλλη Ελλάδα που ακόμη παραμένει ζητούμενο.
_______________
Παπανδρέου Α., Η δημοκρατία στο απόσπασμα, 1974
Παπανδρέου Α., Πατερναλιστικός Καπιταλισμός,1974
Παπανδρέου Α., Ιμπεριαλισμός και οικονομική ανάπτυξη, 1975
Παπανδρέου Α.,Για μία σοσιαλιστική κοινωνία, 1979
ΠΑΣΟΚ, Ιδρυτική Διακήρυξη Βασικών Αρχών και Στόχων, 1974
Όμιλος Πολιτικού Προβληματισμού
«Μιχάλης Χαραλαμπίδης»
0 Σχόλια