Ο θρύλος για τις πικροδάφνες “Σφάκες”, στο φαράγγι της Σαμαριάς και η περίεργη στοχοποίηση τους ως τοξικές! (Του Διαμαντή Θ. Βαχτσιαβάνου)

Ο θρύλος για τις πικροδάφνες “Σφάκες”, στο φαράγγι της Σαμαριάς και η περίεργη στοχοποίηση τους ως τοξικές!

(Του Διαμαντή Θ. Βαχτσιαβάνου)

Το ακούσαμε κι αυτό…τοξικό φυτό η πικροδάφνη. Το λουλούδι που είχαν οι μανάδες και οι γιαγιάδες μας στον κήπο του σπιτιού μας. Εκεί που κρυβόμασταν παίζοντας κρυφτό από παιδάκια. Τώρα ξαφνικά οι “ειδικοί” το στοχοποίησαν και το επικήρυξαν…ως τοξικό και επικίνδυνο!

Είχαν και τοξική πρόταση οι “ειδικοί”. Να ξεριζωθεί από κάθε δημόσιο χώρο!

Η πικροδάφνη, “λιάντρο”  στη γλώσσα του χωριού μας, αναπτύσσεται γρήγορα και είναι ανθεκτικό ακόμα και σε χαμηλές θερμοκρασίες. Γι αυτό το βρίσκουμε σε δημόσια πάρκα και στις εθνικές οδούς. Είναι όμορφο με λουλούδια κόκκινα , ροζ, μοβ, βιολετιά και λευκού χρώματος!

Για να έρθουν οι “ειδικοί”, με την περίεργη αίσθηση της τοξικότητας – επικινδυνότητας, για να προτείνουν τον αφανισμό του δια του ξεριζωμού!

Μήπως όμως κάτι άλλο κρύβεται; Μήπως αφανίζοντας την πικροδάφνη, στην θέση της, σε δημόσια πάρκα και στην εθνική οδό, την θέση της να πάρει άλλο φυτό; Άλλη δαπάνη για ξερίζωμα και φύτεμα της νέας ιδέας, φυσικά με το αζημίωτο. Οι νέες ιδέες πάντα πληρώνονται. Κάποιος κερδίζει όταν σκέφτεται “πρωτοποριακά”!

Λέμε τώρα…την πικροδάφνη που είχαμε όλοι μας στις αυλές των σπιτιών μας, τώρα τοξική και επικίνδυνη;

Ας δούμε όμως μια  ιστορία για την πικροδάφνη – σφάκες -, όπως την αναφέρει ο “θρύλος” στο φαράγγι της Σαμαριάς. Ένας θρύλος για τις πικροδάφνες (σφάκες), που υπάρχουν σε όλο το μήκος του φαραγγιού!

Πάμε λοιπόν, παραμύθι ν’ αρχινήσει…

Στον Νομό Χανίων, στα νότια του οροπεδίου του Ομαλού, σε υψόμετρο 1.200 μέτρων, ξεκινάει το φαράγγι της Σαμαριάς!

Και όπως λένε, “είναι ένας φάραγγας. Όλα τ’ άλλα είναι φαράγγια”!

Ένα φαράγγι με πλούσια ιστορία και διασχίζοντάς το, είχαμε και εμείς την τύχη το περασμένο καλοκαίρι, να ανακαλύψουμε τους φυσικούς του θησαυρούς!

Ένα φαράγγι με τα φαντάσματά του, με τους ήρωές του, τους ψιθύρους, τους διαβόλους και τριβόλους!

Υπάρχει και μια ιστορία – θρύλος για το φαράγγι και σε αυτήν θα αναφερθούμε!

Όπως λένε και στα παραμύθια, μια ιστορία θα σας πω…

Όπως και εμείς την βρήκαμε στο βιβλίο της Μάρως Δούκα, “Έλα να πούμε ψέματα”!

“Είχε έρθει, λέει, ένας από τον ουρανό. Αλλά μπορεί να είχε βγει από την θάλασσα. Τότε ζούσε στις “Πόρτες” του φαραγγιού της Σαμαριάς ένας μάντης, πάει να πει μάγος, αλλά και δεσπότης πάει να πει, ιερέας, που σε γλίτωνε από τα “δεσίματα”!

“Δεσίματα είναι τα μάγια”. Σε “δένει” ο εχθρός σου και σε καταστρέφει!

Ο μάγος αυτός ζούσε κάπου στην έξοδο του φαραγγιού, στις “Πόρτες”. Είχε και μια πολύ όμορφη ξανθιά και λυγερή κόρη ο μάγος!

Είχε φτάσει κάποτε εκεί ένας άρχοντας που του κάναν μάγια και ζήτησε από τον μάγο να τα λύσει. Και ο μάγος, πατέρας της όμορφης ξανθομαλλούσας κόρης, τα έλυσε!

Σαν έγινε καλά ο άρχοντας, καβαλίκεψε το άλογό του και έφυγε!

Η λυγερόκορμη κόρη όμως έμεινε έγκυος από τον άρχοντα και τώρα που εκείνος την εγκατέλειψε και έφυγε, αυτή έκλαιγε με μαύρο δάκρυ. Όπου έπεφτε το δάκρυ της, φύτρωνε και μια “σφάκα”, Σφάκα είναι η πικροδάφνη. Γέμισε ο τόπος από πικροδάφνες, από το κλάμα της λυγερής!

Έπειτα η λυγερή γέννησε το παιδί του άρχοντα, αλλά δεν το χάρηκε. Ο άκαρδος άρχοντας έστειλε δικούς του και πήρανε μακριά το κοπέλι!

Πολλοί λένε, πώς ακόμα ακούνε το κλάμα της λυγερής στο φαράγγι. Και από τον θρήνο της η πικροδάφνη έγινε, όπως την λένε οι ντόπιοι του φαραγγιού, σφάκα!

Καλό και όμορφο το ανθάκι, της, ευγενικό, αλλά πικρό, φαρμάκι. Όπως το δάκρυ της λυγερής. Πικρό, φαρμάκι το δάκρυ της, πικρό και το ανθάκι από το δάκρυ της!

Ο θρύλος λέει πώς το φάντασμα της ξανθομαλλούσας λυγερής, υπάρχει και γυροφέρνει ακόμα εκεί. Μιας πανέμορφης που γυρνάει στις πικροδάφνες του ποταμού, κλαίει και θρηνεί για την αγάπη της και το κοπέλι που τις πήραν!

Το δάκρυ της κάθε φορά, όπου πέφτει, φυτρώνει και άλλες πικροδάφνες – σφάκες!

Γι αυτό και από τότε, από τα δάκρυα αυτά, το φαράγγι είναι γεμάτο πικροδάφνες και το όμορφο λουλούδι της πικρό όπως και τα δάκρυα της ξανθομαλλούσας λυγερής!