Σε κάθε κοινωνία που σπαράσσεται από διαφθορά, το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται: αυτοί που έχουν την εξουσία παραμένουν στο απυρόβλητο, ενώ αυτοί που δεν έχουν φωνή, ο λαός, πληρώνουν το τίμημα. Το διεφθαρμένο καθεστώς δεν είναι μόνο πολιτικό· είναι νοοτροπία, είναι σύστημα που απλώνεται σε κάθε πτυχή της κοινωνίας. Και η ζημιά του δεν μετριέται μόνο σε οικονομικούς δείκτες, αλλά και σε κάτι πολύ βαθύτερο: στη διάλυση της εμπιστοσύνης και της ελπίδας.
Όταν η διαφθορά ριζώσει, δεν φαίνεται πάντα ως κάτι κραυγαλέο. Δεν είναι μόνο τα μεγάλα σκάνδαλα εκατομμυρίων, αλλά και οι μικρές καθημερινές αδικίες: η συναλλαγή κάτω από το τραπέζι, η εύνοια σε «ημέτερους», η ατιμωρησία για όσους έχουν γνωριμίες. Ο πολίτης το βιώνει παντού – από το σχολείο και το νοσοκομείο, μέχρι τη δουλειά και την πολιτική σκηνή. Η διαφθορά γίνεται κανονικότητα, και όταν αυτό συμβεί, η κοινωνία παύει να αντιδρά. Το πιο οξύμωρο στοιχείο είναι ότι η ζημιά δεν πέφτει ποτέ στους πραγματικούς υπεύθυνους. Οι ισχυροί βρίσκουν τρόπους να προστατευτούν: έχουν πόρους, νομικά παραθυράκια, πολιτικές διασυνδέσεις. Ο απλός λαός, όμως, πληρώνει διπλά:
• Οικονομικά, μέσω υψηλών φόρων, περικοπών, ανεργίας.
• Ψυχικά, μέσω της αίσθησης αδικίας, θυμού και ματαιότητας.
Και στο τέλος, ο λαός καταλήγει να κατηγορεί όχι τους πραγματικούς ενόχους, αλλά τον ίδιο του τον εαυτό: «Έτσι είναι τα πράγματα, τι να κάνουμε;»
Η μεγαλύτερη ζημιά της διαφθοράς δεν είναι τα χαμένα χρήματα, αλλά οι χαμένες αξίες. Όταν μια κοινωνία μάθει να ζει με την απάτη, ο απατεώνας δεν θεωρείται πλέον εχθρός αλλά «έξυπνος». Η τιμιότητα γίνεται αφέλεια και η πονηριά αρετή. Έτσι, η κοινωνία διαβρώνεται από μέσα και κάθε προσπάθεια αλλαγής μοιάζει μάταιη, αφού οι νέες γενιές μεγαλώνουν με τη βεβαιότητα πως «τίποτα δεν αλλάζει». Ωστόσο, το να αναγνωρίζουμε ότι το τίμημα της διαφθοράς το πληρώνει ο λαός δεν πρέπει να οδηγεί σε παραίτηση, αλλά σε δράση. Η σιωπή και η ανοχή είναι το λίπασμα που θρέφει το σάπιο σύστημα. Η διεκδίκηση διαφάνειας, η συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο, η άρνηση να γίνουμε συμμέτοχοι σε μικρές ή μεγάλες αδικίες, είναι πράξεις που, όσο μικρές κι αν φαίνονται, έχουν σωρευτικό αποτέλεσμα. Ένα διεφθαρμένο καθεστώς καταρρέει όχι μόνο από τις πράξεις των ισχυρών, αλλά και από τη σιωπή των πολλών. Ο λαός πληρώνει τη ζημιά, αλλά ο λαός είναι και ο μόνος που μπορεί να τη σταματήσει. Και αυτό είναι το πιο δύσκολο, αλλά και το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα: η αλλαγή ξεκινά όταν η κοινωνία πάψει να συνηθίζει την αδικία και ζητά τρόπο να επανέρθει το δίκαιο, σε αυτό το σημείο η ένωση του θα τον βοηθήσει και θα τον καθοδηγήσει στον στόχο του αυτό.
Αλέξανδρος Γεωργιάδης
0 Σχόλια